Bolące węzły chłonne – przyczyny i objawy

Ból węzłów chłonnych budzi niepokój pacjentów, choć w wielu przypadkach ma niegroźne podłoże. Ich powiększenie i tkliwość są zwykle reakcją organizmu na infekcję bakteryjną lub wirusową i stanowią element naturalnej odpowiedzi układu odpornościowego. Zdarza się jednak, że ból węzłów chłonnych ma inne przyczyny. Zobacz, co może go powodować i jakie objawy wtedy występują.

Czym są węzły chłonne i gdzie się znajdują?

Węzły chłonne to niewielkie struktury obecne w organizmie każdego człowieka. Znajdują się w różnych miejscach w ciele, m.in. pod żuchwą, na szyi, w pachach, w jamie brzusznej, w pachwinach oraz w okolicach podkolanowych. Mają charakterystyczny, owalny kształt przypominający ziarenko fasoli. Niektóre z nich można wyczuć tuż pod skórą, inne natomiast znajdują się głębiej, w pobliżu narządów wewnętrznych [1].

Jaką funkcję pełnią węzły chłonne?

W węzłach chłonnych dochodzi do aktywacji, proliferacji i różnicowania limfocytów w odpowiedzi na antygeny. To one odgrywają ważną rolę w ochronie organizmu przed infekcjami. Pomagają wychwytywać i zwalczać patogeny, czyli działają jak „filtry”, wychwytując wirusy i bakterie, zanim zdążą one zainfekować inne części ciała [1].

Jakie są objawy bolesnych, powiększonych węzłów chłonnych?

U dorosłych przyjmuje się, że węzeł jest powiększony, jeśli jego średnica przekracza około 1 cm. Gdy w obrębie węzłów chłonnych zwiększa się liczba limfocytów lub pojawiają się w nich inne komórki, obserwuje się ich powiększenie. Taki stan znany jest jako limfadenopatia [1]. Zazwyczaj zmiana dotyczy tylko jednej okolicy ciała, czyli limfadenopatii miejscowej, np. węzłów chłonnych szyjnych i podżuchwowych [2].

Najczęściej powiększone i bolące węzły chłonne obserwuje się w wyniku infekcji bakteryjnych lub wirusowych w okolicach leżących najbliżej miejsca zajętego chorobą [1]. Zapaleniu węzłów chłonnych mogą towarzyszyć inne objawy, np. obrzęk, zaczerwienie skóry oraz podwyższona temperatura ciała. Węzły są wtedy wyraźnie powiększone i bolesne przy dotyku, co wskazuje na aktywny stan zapalny [3].

Dlaczego bolą węzły chłonne?

Ból węzłów chłonnych najczęściej wiąże się z toczącym się w organizmie procesem zapalnym o etiologii wirusowej, bakteryjnej, grzybiczej lub pasożytniczej [2].

Do najczęstszych przyczyn należą [1]:

• zakażenia bakteryjne, np. angina, szkarlatyna, gruźlica lub kiła, stany zapalne skóry i infekcje wywołane gronkowcem, próchnica zębów;
• zakażenia wirusowe, m.in. odra, różyczka, mononukleoza zakaźna, cytomegalia, HIV, opryszczka, ospa wietrzna, półpasiec lub wirusowe zapalenie wątroby;
• choroby odzwierzęce, np. choroba kociego pazura lub toksoplazmoza;
• zakażenia grzybicze.

Nie zawsze jednak przyczyną są infekcje. Węzły chłonne mogą boleć lub być powiększone także w przebiegu chorób nowotworowych, autoimmunologicznych, np. reumatoidalnego zapalenia stawów, w wyniku reakcji na niektóre leki, chorób metabolicznych lub innych rzadkich schorzeń [1].

Co jest przyczyną bólu węzłów chłonnych szyi?

W tej okolicy węzły reagują szczególnie na zakażenia górnych dróg oddechowych, np. gardła i ucha [1]. Bolesne powiększenie węzłów chłonnych szyjnych może pojawić się przy [1,3]:

• infekcji bakteryjnej, np. anginie paciorkowcowej;
• mononukleozie zakaźnej;
• ropniu okołomigdałkowym;
• zapaleniu ślinianek;
• stanach zapalnych w jamie ustnej.

Rzadziej przyczyną dolegliwości są czynniki nieinfekcyjne. Mogą to być np. nowotwory w obrębie głowy lub szyi. W takich sytuacjach węzły chłonne zwykle są powiększone, ale nie zawsze bolesne, a objawy mogą utrzymywać się przez dłuższy czas i stopniowo się nasilać [2].

W praktyce powiększenie i delikatna tkliwość węzłów chłonnych najczęściej oznaczają niegroźną infekcję. Po jej ustąpieniu węzły nie bolą i wracają do normalnych rozmiarów. Jednak, jeśli objawy obrzęku utrzymują się długo, nasilają się lub towarzyszą im silny ból oraz zaczerwienienie skóry, konieczna jest wizyta u lekarza i dokładniejsza diagnostyka [1].

Artykuł na zlecenie marki Chlorchinaldin

Bibliografia

1. Karlikowska-Skwarnik M., Powiększone węzły chłonne – lokalizacja, przyczyny, badania, leczenie, 2022, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/objawy/170512,powiekszone-wezly-chlonne (dostęp: 23.03.2026).

2. Albrecht K., Powiększenie węzłów chłonnych – codzienny problem lekarza praktyka, 2018, witryna internetowa: https://forumpediatrii.pl/artykul/powiekszenie-wezlow-chlonnych-codzienny-problem-lekarza-praktyka (dostęp: 23.03.2026).

3. Waśniewska-Okupniak E., Ból gardła, Lekarz POZ 5/2020: 253-257.

—

Artykuł sponsorowany